Szukaj
  • Aleksandra Siejka

Kara umowna - co musisz o niej wiedzieć aby była skuteczna?

Zasada swobody umów pozwala na dowolne kształtowanie stosunku zobowiązaniowego pomiędzy stronami. Na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego, strony w celu ochrony swoich interesów, mogą zastrzec w umowie kary umowne.


Funkcje kary umownej

Kara umowna pełni następujące funkcje:

  • dyscyplinującą (wobec strony zagrożonej sankcją kary, która ma zmobilizować ją do należytego wykonania umowy)

  • gwarancyjno-zabezpieczającą (zapewniającą wykonanie umowy w uzgodnionych rygorach, w tym przypadku w uzgodnionym terminie)

  • odszkodowawczą (kompensacyjną, tzw. zryczałtowane odszkodowanie, które ma na celu zrekompensować wierzycielowi wszystkie uszczerbki związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy przez dłużnika)

  • sankcyjną (sankcja za naruszenie obowiązku obligacyjnego)

  • symplifikacyjną (ułatwienie wierzycielowi dochodzenia kary umownej w procesie, gdyż nie ma on obowiązku wykazania faktu powstania szkody i jej wysokości, a jedynie skuteczne zastrzeżenie kary umownej oraz niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania)

Jak skutecznie zastrzec karę umowną

Zastrzeżenie kary umownej jest możliwe tylko na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Chociaż zakres swobody stron w kształtowaniu warunków funkcjonowania kary umownej jest szeroki, ta zasada nie może być uchylona wolą stron.

Kara umowna zastrzegana jest w związku z konkretnymi uchybieniami w zakresie wykonania zobowiązania (np. zwłoka, braki ilościowe lub jakościowe przedmiotu świadczenia) lub niewykonaniem zobowiązania.

Strony muszą ustalić wysokość kary umownej. Wysokość kary umownej w zasadzie jest dowolna, nie powinna jednak przewyższać wielkości świadczenia, którego wykonanie ma zabezpieczać. Powszechnie formą zastrzeżenia kary umownej jest określenie pewnej sposobu jej naliczania, np. za każdy dzień opóźnienia lub zwłoki w spełnieniu świadczenia. Tymczasem sytuacja, w której strony umowy nie mogą być pewne wielkość czynnika kalkulacyjnego w postaci długotrwałości opóźnienia lub zwłoki, a jednocześnie brak jest określonej kwoty maksymalnej do jakiej wysokość kary umownej może „rosnąć”, budzi wątpliwości i zapis taki może być skutecznie podważony na drodze postępowania sądowego. Nieokreślenie w umowie końcowego terminu naliczania kary umownej ani jej maksymalnej kwoty prowadzi do obciążenia strony zobowiązanej tym świadczeniem w nieokreślonym czasie i w nieokreślonej wysokości.


Kształtując treść umowy należy pamiętać, że zasada swobody kontraktowania nie jest prawem bezwzględnym. Każda umowa musi odpowiadać właściwości (naturze) danego stosunku, ustawie i zasadom współżycia społecznego. W przeciwnym wypadku, postanowienia umowne, które miały służyć zabezpieczeniu należytego wykonania zobowiązania, mogą okazać się nieważne i nie pozwolą na właściwą ochronę interesów stron. Jest to szczególnie istotne przy karach umownych, które pełnią bardzo ważną rolę przy realizacji kontraktów, a ich konstrukcja i sposób zastrzeżenia w umowie niejednokrotnie nastręczają stronom licznych problemów.

18 wyświetleń0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie