Szukaj
  • Aleksandra Siejka

Kiedy członek zarządu spółki z. o.o. nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki?

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki ma charakter subsydiarny , zgodnie z przepisem art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych oznacza, że członkowie zarządu odpowiadają za zobowiązania spółki, w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona przez wierzycieli przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Ustawodawca przewiduje przypadki, w których członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności. Przepis art. 299 § 2 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności z art. 299 § 1 KSH, jeżeli wykaże, że:

  1. we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu o przedmiocie zatwierdzenia układu;

  2. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy;

  3. pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości

Podstawową okolicznością uwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, iż samo złożenie wniosku nie uwalnia od odpowiedzialności, ponieważ warunkiem egzoneracji jest, aby czynność ta została dokonana we właściwym czasie. Pojęcie „właściwego czasu” wywołuje spory w doktrynie i orzecznictwie. Pogląd dominujący przy definiowaniu właściwego czasu odwołuje się do norm ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Zgodnie z art. 21 ust. 1 przytoczonej ustawy, wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony przez dłużnika w terminie 30 dni od zaistnienia podstawy upadłości. Przyjęcie powyższej interpretacji sprzyja spójności systemu prawa, jak również wyłącza jakąkolwiek dowolną ocenę sądu. Oczywiste jest, że termin ten odpowiednio musi być stosowany do członka zarządu, który objął urząd już po zaistnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. W takim przypadku termin ten należy liczyć od dnia objęcia przez niego funkcji.

Wydanie we właściwym czasie postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub o zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu

Członek zarządu spółki może uwolnić się od odpowiedzialności z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych również wówczas, gdy we właściwym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu. Jest to konsekwencją wprowadzenia do systemu prawnego nowych postępowań restrukturyzacyjnych. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu praw wierzycieli. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.

Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości

Chodzi tu o sytuację, w której członek zarządu, nawet przy dołożeniu należytej staranności, jaka powinna cechować osobę zarządzającą spółką, nie był w stanie właściwie ocenić, że spółka stała się niewypłacalna, albo nie był w stanie złożyć w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Braku winy można dowodzić zarówno wówczas, gdy wniosek o ogłoszenie w ogóle nie został skutecznie złożony, jak i gdy wniosek ten złożono bądź otwarto postępowanie restrukturyzacyjne czy zatwierdzono układ w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, jednakże po upływie czasu właściwego dla ogłoszenia upadłości.

Zgodnie z art. 293 § 2 Kodeksu spółek handlowych, członek zarządu zobowiązany jest do dochowania staranności uwzględniającej zawodowy charakter jego działalności. Z obowiązku prowadzenia spraw spółki wynika obowiązek generalnej pieczy nad całością spraw spółki. Członek zarządu nie może powołać się na brak odpowiednich kwalifikacji czy nieznajomości przepisów prawa. Zasada zindywidualizowanej odpowiedzialności powoduje, że o ile na zgłoszenie upadłości we właściwym czasie może powołać się każdy z członków zarządu, to na brak winy może powołać się tylko ten członek zarządu, któremu winy nie można przypisać. Co istotne, wykazanie braku winy w złożeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie może nastąpić jedynie w wyjątkowych wypadkach, np. przewlekła choroba.

Brak szkody

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że wierzyciel nie poniósł szkody pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis art. 299 § 2 Kodeksu spółek handlowych posługuje się pojęciem braku szkody nie w klasycznym sensie cywilistycznym, lecz dla opisania sytuacji, w której pomimo niedokonania czynności zmierzających do ochrony majątku spółki, wierzyciel pozywający członka zarządu nie doznał uszczerbku w możliwości zaspokojenia się z majątku spółki. Na tak rozumiany brak szkody powołać się może ten członek zarządu, który nie dowiedzie braku swojej winy w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź niedoprowadzeniu do wystąpienia w tym czasie stosownych czynności restrukturyzacyjnych.

Powołanie się na przesłankę braku szkody wymaga dokonania hipotetycznej oceny, w jakim stopniu doszłoby do zaspokojenia wierzyciela, gdyby we właściwym czasie złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarte zostałoby postępowanie restrukturyzacyjne czy zatwierdzony zostałby układ w postępowaniu o zatwierdzeniu układu. Badanie musi uwzględniać stan majątkowy spółki w czasie właściwym dla złożenia wniosku o upadłość oraz spodziewane efekty postępowania upadłościowego. Ciężar dowodu wykazania przesłanek zwalniających z odpowiedzialności spoczywa na pozwanym członku zarządu, a wykazanie tylko jednej z tych przesłanek uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności.

12 wyświetlenia0 komentarz

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie