Szukaj
  • Aleksandra Siejka

Własność a posiadanie

Wielu z nas wychodzi z założenia, że własność i posiadanie to w zasadzie jedno i to samo. Tymczasem są to dwie odrębne instytucje prawa rzeczowego. Własność w ujęciu cywilistycznym jest najszerszym prawem do rzeczy, natomiast posiadanie to faktyczne władztwo nad rzeczą. W uproszczeniu, własność to prawo, posiadanie to stan faktyczny.

Własność

Prawo własności, nazywane przez ustawodawcę "własnością", to prawo podmiotowe, najsilniejsze z praw majątkowych, w tym praw rzeczowych, wyrażające się w bezpośrednim władztwie nad rzeczą. Jest samodzielne, istnieje niezależnie od innych praw. Właściciel może korzystać z rzeczy, tzn. posiadać rzecz i jej używać oraz pobierać z niej pożytki.

Własność jest prawem bezwzględnym, ale nie absolutnym, a jego granice wyznacza art. 140 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą." Co istotne, przedmiotem własności mogą być jedynie rzeczy (ruchomości, nieruchomości).

Posiadanie

Posiadanie jest stanem faktycznym. Polega ona albo na wykonywaniu prawa, albo też na władaniu rzeczą w ogóle niezwiązanym z prawem. Ustawodawca rozróżnia dwa rodzaje posiadania:

  • posiadanie samoistne

  • posiadanie zależne

Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Legitymowanie się przez posiadacza prawem własności rzeczy czyni go posiadaczem samoistnym. Może nim być również osoba bez tytułu własności, jeżeli dysponuje wolą i swobodą podejmowania czynności faktycznych "tak jak właściciel" - to głównie przypadki władania rzeczą w sposób kwalifikujący, po upływie stosownego terminu, do nabycia własności w drodze zasiedzenia. Posiadanie samoistne może przejawiać się w bardzo różnych stanach faktycznych. W niektórych przypadkach kwalifikowany do tej kategorii jest zwyczajny fizyczny kontakt z rzeczą, natomiast przy innych wymagane jest wykonywanie kilku czynności, w tym o charakterze prawnym. Przykładem jest samoistne posiadanie budynku wielomieszkaniowego, którego przejawem może być: zawieranie umów z lokatorami, pobieranie czynszów, dokonywanie bieżących remontów, ustanawianie i sprzedawanie odrębnych nieruchomości lokalowych. Niewystarczającą przesłanką wykazania niezależnego władztwa może być uiszczanie opłat i podatków, jeżeli będzie to jedyna aktywność posiadacza. W ramach posiadania samoistnego wykonywane mogą być wszystkie uprawnienia przysługujące właścicielowi. Posiadacz nielegitymujący się tytułem własności ma natomiast częściowo ograniczoną skuteczność rozporządzania rzeczą co do przeniesienia jej własności. Dotyczy to przede wszystkim nieruchomości.


Posiadaczem zależnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Posiadanie zależne różni się od posiadania samodzielnego tym, że odnosi się do rzeczy cudzej i jest wykonywane ze świadomością tego faktu. Posiadacz zależny nie rości sobie prawa własności do rzeczy, lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Posiadacz zależny włada rzeczą będącą już w czyimś posiadaniu samoistnym.

13 wyświetlenia0 komentarz