Szukaj
  • Aleksandra Siejka

Wydziedziczenie - jak to zrobić?

Wydziedziczenie zazwyczaj jest pojmowane jako pozbawienie najbliższej rodziny prawa do spadku. W praktyce jego funkcja polega na czymś innym. Z formalnoprawnego punktu widzenia wydziedziczenie oznacza pozbawienie dziecka, małżonka lub rodziców prawa do zachowku.

Zgodnie z terminologią przyjętą w art. 1008 Kodeksu cywilnego wydziedziczenie oznacza pozbawienie przez spadkodawcę w testamencie osoby należącej do kręgu uprawnionych do zachowku prawa do zachowku.

Zachowek ma znaczenie moralne i wiąże się z ochroną rodziny. Naruszenie obowiązków rodzinnych ciążących na uprawnionych do zachowku w stosunku do spadkodawcy musi pociągać za sobą zniesienie ich ochrony. Jeśli uprawniony narusza swoje obowiązki wobec spadkodawcy, byłoby niesłuszne, gdyby mógł żądać zachowku. Pozbawienie prawa do zachowku ma, przynajmniej co do zasady, charakter karny. Zastosowanie tej najdalej idącej sankcji, jaka pozostaje do dyspozycji spadkodawcy, ma charakter hańbiący dla wydziedziczanego ponieważ podstawy wydziedziczenia zostają ujawnione w testamencie.

Przyczyny wydziedziczenia

Przepis art. 1008 Kodeksu cywilnego zawiera zamknięty katalog powodów, z uwagi na które testator może dokonać wydziedziczenia. Brak jest możliwości dokonania wydziedziczenia z innej przyczyny, niż podana w tym przepisie. Wydziedziczenie może zatem nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia jednej z trzech przyczyn:

  1. Uporczywe postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, przy czym postępowanie takie sprzeciwia się woli spadkodawcy Zachowanie uprawnionego aby stanowiło podstawę wydziedziczenia, musi być obiektywnie naganne, jednakże ocena musi być ponadto zindywidualizowana i odniesiona do określonej rodziny. Uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego oznacza takie postępowanie spadkobiercy, które jest naganne, nie dające się zaakceptować, narusza przyjęte normy moralne lub społeczne.

  2. Dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci Zgodnie z brzmieniem omawianego przepisu należy przyjąć, że dla wydziedziczenia na podstawie art. 1008 pkt 2 Kodeksu cywilnego wystarczy, że uprawniony do zachowku umyślnie dopuścił się określonego w nim czynu, natomiast nie jest konieczne, by został za niego skazany wyrokiem sądu karnego. Przestępstwo ma być popełnione przeciwko spadkodawcy lub osobie najbliższej. Kodeks cywilny nie definiuje osoby najbliższej dla spadkodawcy. Krąg takich osób jest z pewnością szerszy niż krąg osób należących do najbliższej rodziny. Tylko ocena konkretnego przypadku pozwoli ustalić, kto jest osobą najbliższą spadkodawcy

  3. Uporczywe niedopełnianie przez osobę uprawnioną do zachowku względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych Obowiązki rodzinne, o których mowa w art. 1008 pkt 3 Kodeksu cywilnego, rozumiane są szeroko. Obejmują one nie tylko obowiązek alimentacyjny, lecz również m.in. obowiązek pomocy lub pieczy w związku ze stanem zdrowia, starością lub innymi trudnościami życiowymi. Co istotne, niedopełnienie obowiązków rodzinnych odnosić się musi do samego spadkodawcy, nie zaś osób mu najbliższych.

Sposób wydziedziczenia

Wydziedziczenie może nastąpić wyłącznie w testamencie. Aby wydziedziczenie było skuteczne, spadkodawca musi w testamencie umieścić jednoznaczne, bezwarunkowe i bezterminowe oświadczenie, że wydziedzicza konkretną osobę. Musi również wskazać konkretną przyczynę wydziedziczenia.

16 wyświetlenia0 komentarz