Szukaj
  • Aleksandra Siejka

Zachowek - kiedy, komu i w jakiej wysokości przysługuje?

Spadkodawca posiada pełną swobodę w rozporządzeniu swoim majątkiem po śmierci. Wyrażeniu ostatniej woli spadkodawcy służy testament. Zachowek natomiast pełni rolę zabezpieczenia interesów majątkowych osób najbliższych spadkodawcy, które zostały przez niego w testamencie pominięte.

Czym jest zachowek?

Zachowek to określona wartość, którą najbliższe osoby powinny otrzymać od spadkodawcy w postaci powołania do spadku, zapisu (zwykłego lub windykacyjnego) lub darowizny. Jest to uprawnienie bliskich krewnych spadkodawcy do żądania zapłaty określonej kwoty od osób, które nabyły prawa do spadku ich kosztem.

Kiedy i komu przysługuje zachowek?

Powołanie do spadku następuje na podstawie ustawy lub testamentu. Oznacza to, że jeśli spadkodawca nie sporządził testamentu, wówczas o tym, kto będzie jego spadkobiercą, rozstrzygają przepisy ustawy - Kodeks cywilny. Zachowek przysługuje wówczas, gdy osoba uprawniona do dziedziczenia ustawowego nie otrzymała należnej jej części majątku spadkowego w drodze dziedziczenia testamentowego.

Osobami uprawnionymi do zachowku są osoby najbliższe spadkodawcy, czyli:

  • zstępni (dzieci, wnuki)

  • małżonek

  • rodzice

Wysokość zachowku

Wysokość zachowku czyli wysokość kwoty należnej do zapłaty stanowi:

  • połowa wartości udziału spadkowego, jaki spadkobierca otrzymałby w drodze dziedziczenia ustawowego

  • dwie trzecie wartości udziału spadkowego jeśli uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo gdy jest osobą małoletnią

Co ważne, przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili. Nie uwzględnia się natomiast spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Ustalenie wysokości zachowku składa się z kilku etapów.

Pierwszym krokiem w drodze do ustalania wysokości kwoty należnego zachowku jest określenie należnego ułamka wartości udziału spadkowego dla osoby uprawnionej, czyli połowa lub dwie trzecie wartości udziału spadkowego.

Po drugie, należy obliczyć tzw. substrat zachowku, który stanowi czystą wartości spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu. Należy mieć na uwadze, że:

  • do spadku, dolicza się darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę,

  • nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Następnie, mnoży się substrat zachowku przez ułamek, który wyraża udział stanowiący podstawę do obliczenia zachowku.

Komu nie przysługuje prawo do zachowku?

Uprawnienie do zachowku nie przysługuje:

  • spadkobiercy uznanemu za niegodnego

  • spadkobiercy, który zrzekł się dziedziczenia

  • spadkobiercy, który odrzucił spadek przypadający mu w ramach dziedziczenia ustawowego

  • spadkobiercy, który został wydziedziczony

  • małżonkowi jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione

  • małżonkowi, w stosunku do którego orzeczono separację

Czy roszczenie o zachowek przedawnia się?

Roszczenie o zachowek jest zwykłą wierzytelnością pieniężną i ulega przedawnieniu. Roszczenie uprawnionego z tytułu zachowku przedawnia się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

20 wyświetlenia0 komentarz